ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΠΑΡΑΘΕΜΑΤΟΣ

Ανάλυση παραθέματος με μια περισσότερη ελευθερία...

Τίτλος.

Η οικονομική κατάσταση της χώρας στην αυγή της ανεξαρτησίας

Περιεχόμενο παραθέματος.

Μαζί με τους ιστορικούς αυτής της περιόδου του πόνου, ας μεταφερθούμε στις κορυφές των βουνών της Ελλάδας... ας στρέψουμε γύρω το βλέμμα μας... Τι απελπισία!... Παντού ερείπια! Άμορφοι όγκοι και χαλάσματα που ακόμα καπνίζουν, δακρυσμένες γυναίκες, οικογένειες χωρίς ψωμί! Μάταια αναζητούμε τις πόλεις, ούτε χωριά δεν υπάρχουν!

1

Το πρώτο στοιχείο που θα με βοηθήσει στην ανάλυση μου είναι φυσικά οι ιστορικές γνώσεις που διαθέτω. Για εσάς οι ιστορικές γνώσεις είναι οι πληροφορίες του βιβλίου σας τις οποίες οφείλετε να έχετε διαβάσει, μηρυκάσει, και τελικά χωνέψει ώστε να μπορείτε να κατανοείτε το περιεχόμενο του παραθέματος που διαβάζετε.

Παρατήρηση 1 

Ο τίτλος του παραθέματος καθοδηγεί σαν καλός ποιμένας τη σκέψη μου στα δύσβατα μονοπάτια του ιστορικού βιβλίου. Διαβάζω για λίγο χρόνο το παράθεμα και διαπιστώνω ότι μιλάει για φτώχεια, πόνο, δυστυχία, για κατεστραμμένες πόλεις και χωριά, για ερείπια, για έλλειψη τροφής. Αυτό με οδηγεί στο να τοποθετήσω τις ιστορικές μου γνώσεις στην πρώτη σελ. της ύλης μου.

Παρατήρηση 2

Είναι εμφανές ότι για την ανάπτυξη του κειμένου του χρησιμοποιεί τις πληροφορίες των ιστορικών εκείνης της περιόδου και διαμέσου της ματιάς τους μεταφέρει τον εαυτό του , το βλέμμα του και το δικό μας βλέμμα στην Ελλάδα μετά την ανεξαρτησία. Τοποθετεί μάλιστα τον εαυτό του στις κορυφές των βουνών προκειμένου να έχει όλη την εικόνα της χώρας μπροστά του.

Ξεκινώ την ανάλυση ( με περισσότερη ελευθερία στη γραφή μου )...

Ο συγγραφέας του παραθέματος εντρυφώντας τα κείμενα των ιστορικών που αφορούσαν την εικόνα της Ελλάδας μετά την ανεξαρτησία διακατέχεται από ακατάσχετη θλίψη και απόγνωση, καθώς έχοντας τοποθετήσει νοερά τον εαυτό του στις υψηλότερες κορυφές των βουνών της Ελλάδας κοιτώντας με το διαυγές βλέμμα του όλη την ελληνική επικράτεια διαπιστώνει το διάχυτο πόνο, την απύθμενη φτώχεια και την γενικευμένη απελπισία που διαφέντευαν εκείνα τα πρώιμα χρόνια της ανεξαρτησίας τη δύσμοιρη μικρή πατρίδα μας.

Στη μικρή Ελλάδα εκείνης της περιόδου δεν ήταν εφικτό κάποιος να διακρίνει ούτε πόλεις, ούτε χωριά. Όλα ήταν κατεστραμμένα. Μόνο μαύρους, πυκνούς καπνούς μπορούσε κάποιος να παρατηρήσει να ''χορεύουν λυπητερό χορό'' πάνω από τα χαλάσματα, και γυναικόπαιδα να περιφέρονται καταπονημένα και δακρυσμένα από την έλλειψη τροφής και την γενικότερη καταστροφή που είχε επιφέρει ο αγώνας της ανεξαρτησίας.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΘΕΜΑΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΟ Γ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2016

Πανελλήνιες 2016

Κείμενο Γ

Ενδεικτική Απάντηση

Το ιστορικό απόσπασμα που μας έχει δοθεί είναι μια δευτερογενής πηγή που εμπεριέχεται στο βιβλίο του Α. Φραγκιαδάκη << Ελληνική Οικονομία 19ος-20ος αιώνας... Ευρώπης >>. Οι πληροφορίες του παραθέματος επιβεβαιώνουν και ενισχύουν τις ιστορικές μας γνώσεις αναφορικά με την πολιτική της αναδιανομής της αγροτικής γης που εφάρμοσε η κυβέρνηση του Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη το 1917.

Σύμφωνα με την άποψη του ιστορικού Α. Φραγκιαδάκη οι Φιλελεύθεροι επέλεξαν να εφαρμόσουν το πρότυπο της μικρής ατομικής ιδιοκτησίας που στηριζόταν στην καλλιέργεια από μια οικογένεια, το οποίο είχε εφαρμοστεί στη Νότια Ελλάδα. Ο συγγραφέας εκφράζει κατόπιν την άποψη ότι αυτό το πρότυπο επιλέχθηκε κυρίως για πολιτικούς λόγους, μιας και η υιοθέτηση του στη Νότια Ελλάδα είχε οδηγήσει στη δημιουργία ενός στέρεου πολιτεύματος, και στην αποδοχή και εδραίωση της κρατικής, παραβλέποντας το γεγονός ότι από οικονομικής πλευράς τα αποτελέσματα αυτού του συστήματος δεν ήταν τόσο ενθαρρυντικά.

Το ελληνικό κράτος θεωρεί ο ιστορικός Α. Φραγκιαδάκης το βασικότερο όπλο που διέθετε για τη επέκταση και αποδοχή της επιρροής του στη Βόρειο Ελλάδα ήταν η αναδιανομή της γης προς τους ακτήμονες.

Η υλοποίηση της αγροτικής μεταρρύθμισης έγινε αρκετά αργότερα, από το 1923 και έπειτα λόγω της πίεσης που άσκησε ο ερχομός των προσφύγων από τη Μ Ασία στο ελληνικό κράτος. Η γη που αναδιανεμήθηκε κυρίως ανήκε σε Τούρκους και Βούλγαρους ανταλλάξιμους οι οποίοι είχαν αναγκαστεί να αποχωρήσουν από την Ελλάδα κατά τη διαδικασία της εφαρμογής της πολιτικής της υποχρεωτικής ανταλλαγής των πληθυσμών. Ένα τμήμα της γης που διαμοιράστηκε στους ακτήμονες αγρότες ανήκε και σε Έλληνες μεγαλο-γαιοκτήμονες της Βορείου Ελλάδας.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΠΑΡΑΘΕΜΑΤΟΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Β ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2016

Με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις να αναφερθείτε στις νομοθετικές ρυθμίσεις του 1917 αναφορικά με την αγροτική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα

Κείμενο

Πρόθεση των Φιλελευθέρων ήταν να ενισχύσουν το εθνικό φρόνημα

των χωρικών, βασικής πηγής οπλιτών για τους επερχόμενους πολέμους,

αλλά και να ενισχύσουν την έλξη που ασκούσε το ελληνικό εθνικό

πρόγραμμα μεταξύ των ποικίλων χριστιανικών πληθυσμών της Βόρειας

Ελλάδας. Η ρητή υπόσχεση μιας εκτεταμένης αγροτικής μεταρρύθμισης

εντάσσεται στην πολιτική αυτή, η οποία είχε άμεσα θετικά αποτελέσματα και

προς τις δύο κατευθύνσεις. Αρχικά, η απαλλοτρίωση των τσιφλικιών (ειδικώςβεβαίως των χριστιανών γαιοκτημόνων) προβλεπόταν να γίνει εκουσίως, με

διάφορα προγράμματα χρηματοδότησης των ακτημόνων αγοραστών και με

αργούς ρυθμούς. Η όξυνση, όμως, των ενδοαστικών συγκρούσεων και ο

Διχασμός του πολιτικού κόσμου έσπρωξε την Κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης

να υιοθετήσει ένα πιο ριζοσπαστικό πρόγραμμα υποχρεωτικής

απαλλοτρίωσης.

Σ. Δ. Πετμεζάς, «Αγροτική oικονομία. Tα όρια του μοντέλου αγροτικής ανάπτυξης του

19ου αιώνα», στο Χ. Χατζηιωσήφ (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα. Όψεις

πολιτικής και οικονομικής ιστορίας 1900-1940, Αθήνα, Βιβλιόραμα, 2009, σ. 219. 

Το παράθεμα που μας έχει δοθεί αποτελεί μια δευτερογενή ιστορική πηγή, η οποία αποτελεί τμήμα του βιβλίου του Σ.Δ.Πετμεζάς που τιτλοφορείται << Αγροτική Οικονομία...19ου αιώνα >> . Ο συγγραφέας στο ευσύνοπτο κείμενο του μας παρουσιάζει ενδελεχείς πληροφορίες που επιβεβαιώνουν και συμπληρώνουν τις ιστορικές μας γνώσεις αναφορικά με τις νομοθετικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης του Ελ. Βενιζέλου αναφορικά με το ζήτημα της αγροτικής μεταρρύθμισης. 

Σύμφωνα με τον ιστορικό Σ.Δ. Πετμεζά η πρόθεση του Ελ. Βενιζέλου να εκκινήσει τη διαδικασία της αγροτικής μεταρρύθμισης με τις νομοθετικές ρυθμίσεις του 1917 είχε διττή σκόπευση. Ο φιλελεύθερος πολιτικός αφενός επιθυμούσε να ενδυναμώσει το πατριωτικό εθνικό ελληνικό αίσθημα των χωρικών κατοίκων της Μακεδονίας μιας και από αυτή την τάξη αντλούσε κατά κύριο λόγο τους οπλίτες ο ελληνικός στρατός τους οποίους θεωρούσε ως πυλώνα της αντοχής και δύναμης του για τους επερχόμενους πολέμους. και αφετέρου στόχευε να ρυμουλκήσει προς την Ελλάδα, την ελληνική πολιτική και στρατηγική τους χριστιανικούς πληθυσμούς της Βόρειας Ελλάδας ( που δεν είχαν ελληνική προέλευση ).

Η διακηρυγμένη πρόθεση του να προχωρήσει σ' αυτή την πολιτική επέφερε σημαντικά θετικά αποτελέσματα τα οποία άγγιξαν και τις δύο κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής του Βενιζέλου. Ο Βενιζέλος ως οπαδός της μεσότητας, της ισορροπίας δεν επιθυμούσε συγκρούσεις με τους τσιφλικάδες και πρότεινε η διανομή των μεγάλων τσιφλικιών να γίνει μέσω αγοράς από τους ακτήμονες τους οποίους θα χρηματοδοτούσε το κράτος και πρότεινε επιπρόσθετα αυτή η διαδικασία να μην ακολουθήσει γρήγορους ρυθμούς. 

Η πολιτική αυτή της ισορροπίας δεν ευοδώθηκε μιας και εμφανίστηκαν από τη μία συγκρούσεις αντιθέσεις ανάμεσα στις τάξεις των αστών και από την άλλη το πολιτικό προσωπικό δεν ακολούθησε πιστά αυτή την πρόταση με συνέπεια ο Βενιζέλος να αναγκαστεί να προχωρήσει στην υιοθέτηση ενός προγράμματος αναγκαστικής απαλλοτρίωσης των τσιφλικιών.